Premierzy Polski
W Polsce oficjalnym tytułem premiera (szefa rządu) od 1921 roku (tj. od wejścia w życie Konstytucji marcowej) jest Prezes Rady Ministrów. W latach 1917-1921 szefa rządu oficjalnie określano jako Prezydenta Ministrów.
Zgodnie z obowiązującą Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku Prezesem Rady Ministrów jest osoba powołana przez Prezydenta Rzeczypospolitej w trybie art. 154 ust. 1 zd. 2, art. 154 ust. 3 zd. 2 lub art. 155 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483), która sprawuje obowiązki do czasu powołania nowego Prezesa Rady Ministrów w przepisanym trybie.
[edytuj] Lista polskich premierów na przestrzeni lat
[edytuj] Prezesi Rady Ministrów Księstwa Warszawskiego (1807-1815)
| L.p. | Obraz | Imię i nazwisko | Objął urząd | Złożył urząd | Panujący Wielki Książę Warszawski |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. | Stanisław hr. Małachowski | 5 października 1807 | 14 grudnia 1807 | Fryderyk August III Wettyn | |
| 2. | Ludwik Szymon szambelan Gutakowski |
14 grudnia 1807 | listopad 1808 | ||
| 3. | Józef Antoni ks. Poniatowski (pełniący obowiązki) |
listopad 1808 | 25 marca 1809 | ||
| 4. | gen. Stanisław Kostka Potocki | 25 marca 1809 | maj 1813 |
[edytuj] Prezesi Rządu Narodowego (1830–1831)
| L.p. | Obraz | Imię i nazwisko | Objął urząd | Złożył urząd |
|---|---|---|---|---|
| 1. | Adam Jerzy ks. Czartoryski | 3 grudnia 1830 | 15 sierpnia 1831 | |
| Józef Chłopicki, dyktator |
5 grudnia 1830 | 17 stycznia 1831 | ||
| 2. | gen. Jan Stefan Krukowiecki | 17 sierpnia 1831 | 7 września 1831 | |
| 3. | Bonawentura Niemojowski | 8 września 1831 | 23 września 1831 [1] | |
| 4. | gen. Jan Nepomucen Umiński [2] | 23 września 1831 | 23 września 1831 | |
| 5. | gen. Maciej Rybiński [2] | 25 września 1831 | 9 października 1831 |
[edytuj] Prezesi Rządu Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej (1846)
| L.p. | Obraz | Imię i nazwisko | Objął urząd | Złożył urząd | Pełninoa funkcja |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. | Jan Tyssowski | 22 lutego 1846 | 24 lutego 1846 | prezes Rządu Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej | |
| Ludwik Gorzkowski | 22 lutego 1846 | 24 lutego 1846 | członek trumwiratu Rządu Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej | ||
| Aleksander Grzegorzewski | 22 lutego 1846 | 24 lutego 1846 | członek trumwiratu Rządu Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej | ||
| 2. | Jan Tyssowski | 24 lutego 1846 | 3 marca 1846 | dyktator |
[edytuj] Prezesi Komitetu Narodowego w Poznaniu (1848)
| L.p. | Obraz | Imię i nazwisko | Objął urząd | Złożył urząd |
|---|---|---|---|---|
| 1. | Gustaw Potworowski | 20 marca 1848 | 9 maja 1848 |
[edytuj] Prezesi Rządu Narodowego (1863–1864)
[edytuj] Premierzy Królestwa Polskiego (Regencyjnego) (1917-1918)
| L.p. | Zdjęcie | Imię i nazwisko | Objął urząd | Złożył urząd | urzędująca głowa państwa |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. | Jan Kucharzewski | 26 listopada 1917 | 27 lutego 1918 | Rada Regencyjna | |
| 2. | Antoni Ponikowski | 27 lutego 1918 | 4 kwietnia 1918 | ||
| 3. | Jan Kanty Steczkowski | 4 kwietnia 1918 | 2 października 1918 | ||
| 4. | Józef Świeżyński | 23 października 1918 | 3 listopada 1918 | ||
| 5. | Władysław Wróblewski (pełniący obowiązki) |
3 listopada 1918 | 14 listopada 1918 |
[edytuj] Premier Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej
| L.p. | Zdjęcie | Imię i nazwisko | Objął urząd | Złożył urząd |
|---|---|---|---|---|
| 1. | Ignacy Daszyński | 7 listopada 1918 | 14 listopada 1918 |
[edytuj] Premierzy II Rzeczypospolitej (1918-1939)
[edytuj] Premierzy Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie (1939-1990)
| L.p. | Zdjęcie | Imię i nazwisko | Objął urząd | Złożył urząd |
|---|---|---|---|---|
| 1. 2. |
Władysław Sikorski (dwukrotnie) |
30 września 1939 | 4 lipca 1943 | |
| 3. | Stanisław Mikołajczyk | 14 lipca 1943 | 24 listopada 1944 | |
| 4. | Tomasz Arciszewski | 29 listopada 1944 | 2 lipca 1947 | |
| 5. | Tadeusz Bór-Komorowski | 2 lipca 1947 | 10 lutego 1949 | |
| 6. | Tadeusz Tomaszewski | 7 kwietnia 1949 | 25 września 1950 | |
| 7. | Roman Odzierzyński | 25 września 1950 | 8 grudnia 1953 | |
| 8. | Jerzy Hryniewski (właśc. Mikołaj Dolanowski) |
18 stycznia 1954 | 13 maja 1954 | |
| 9. | Stanisław Cat-Mackiewicz | 8 czerwca 1954 | 21 czerwca 1955 | |
| 10. | Hugon Hanke | 8 sierpnia 1955 | 10 września 1955 | |
| 11. | Antoni Pająk | 10 września 1955 | 14 czerwca 1965 | |
| 12. | Aleksander Zawisza | 25 czerwca 1965 | 9 czerwca 1970 | |
| 13. | Zygmunt Muchniewski | 20 lipca 1970 | 13 lipca 1972 | |
| 14. | Alfred Urbański | 18 lipca 1972 | 15 lipca 1976 | |
| 15. | Kazimierz Sabbat | 5 sierpnia 1976 | 8 kwietnia 1986 | |
| 16. | Edward Szczepanik | 8 kwietnia 1986 | 22 grudnia 1990 |
[edytuj] Premierzy Polski Ludowej: Rzeczypospolitej Polskiej (1944-1952) i Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (1952-1989)
| Lp. | Zdjęcie | Imię i nazwisko | Objął urząd | Złożył urząd |
|---|---|---|---|---|
| 1. | Edward Osóbka-Morawski | 22 lipca 1944 | 5 lutego 1947 | |
| 2. | Józef Cyrankiewicz | 6 lutego 1947 | 20 listopada 1952 | |
| 3. | Bolesław Bierut | 20 listopada 1952 | 18 marca 1954 | |
| 4. | Józef Cyrankiewicz | 18 marca 1954 | 23 grudnia 1970 | |
| 5. | Piotr Jaroszewicz | 23 grudnia 1970 | 18 lutego 1980 | |
| 6. | Edward Babiuch | 18 lutego 1980 | 24 sierpnia 1980 | |
| 7. | Józef Pińkowski | 24 sierpnia 1980 | 11 lutego 1981 | |
| 8. | Wojciech Jaruzelski | 11 lutego 1981 | 6 listopada 1985 | |
| 9. | Zbigniew Messner | 6 listopada 1985 | 27 września 1988 | |
| 10. | Mieczysław Rakowski | 27 września 1988 | 1 sierpnia 1989 | |
| 11. | Czesław Kiszczak [3] | 2 sierpnia 1989 | 24 sierpnia 1989 | |
| 12. | Tadeusz Mazowiecki | 24 sierpnia 1989 | 31 grudnia 1989 |
[edytuj] Premierzy III Rzeczypospolitej (od 1989)
| Artykuł wymaga poszerzenia. Do artykułu należy dodać: brakujące uchwały sejmu do źródeł. |
W III Rzeczypospolitej obowiązywały trzy akty rangi konstytucyjnej regulujące procedurę wyłaniania nowego rządu:
- od 7 IV 1989 do 7 XII 1992 Konstytucja PRL z 1952 (od 31 XII 1989 jako Konstytucja RP) w wersji po noweli kwietniowej, wedle której proces powołania nowego rządu oparty był na stosownych uchwałach Sejmu (podejmowanych samoistnie bądź na wniosek Prezydenta RP) w sprawie odwołania urzędującego Prezesa Rady Ministrów z jednoczesnym powołaniem nowego Prezesa Rady Ministrów z misją składania wniosków co do składu Rady Ministrów. Do wyłącznej kompetencji Sejmu należało dymisjonowanie urzędującego rządu i jednoczesne powierzanie mu dalszego sprawowania obowiązków do czasu wyłonienia nowego składu Rady Ministrów. Misja kompletowania składu nowego premiera kończyła się z chwilą podjęcia przez Sejm uchwały wyrażającej nowemu gabinetowi wotum zaufania w składzie przedstawionym przez premiera. Uchwały te publikowane w Monitorze Polskim wchodziły w życie z chwilą ich podjęcia. Poszczególni ministrowie byli odwoływani uchwałami Sejmu.
- Nowo powołany Prezes Rady Ministrów do czasu skompletowania własnego składu Rady Ministrów stał na czele dotychczasowej Rady Ministrów.
- od 8 XII 1992 do 16 X 1997 tzw. Mała Konstytucja, która stanowiła, że nowy rząd powoływany i odwoływany był zarządzeniem Prezydenta RP, po którym Rada Ministrów winna uzyskać w Sejmie wotum zaufania.
- od 17 X 1997 Konstytucja RP reguluje proces powołania rządu w tzw. systemie trzech kroków oraz konstruktywnym wotum nieufności. Do powołania nowej Rady Ministrów niezbędne jest postanowienie Prezydenta RP. Wotum zaufania udzielane jest przez Sejm i jest warunkiem niezbędnym do dalszego sprawowania władzy przez Radę Ministrów.
[edytuj] Długość urzędowania premierów w III RP
Stan na 22 listopada 2008 roku

- Jerzy Buzek (AWS) 1448 dni (4 lata)
- Leszek Miller (SLD) 926 dni (2 lata i 6 miesięcy)
- Włodzimierz Cimoszewicz (SLD) 632 dni (1 rok i 9 miesięcy)
- Marek Belka (SLD) (dwa kolejne gabinety) 547 dni (1 rok i 6 miesięcy)
- Waldemar Pawlak (PSL) (dwa gabinety) 531 dni (1 rok i 5 miesięcy)
- Tadeusz Mazowiecki 498 dni (1 rok i 4 miesiące)
- Jarosław Kaczyński (PiS) 490 dni (1 rok i 4 miesiące)
- Hanna Suchocka 471 dni (1 rok i 3 miesiące)
- Donald Tusk (PO) 372 dni+ (1 rok+)
- Jan Krzysztof Bielecki 345 dni (11 miesięcy)
- Józef Oleksy (SLD) 337 dni (11 miesięcy)
- Kazimierz Marcinkiewicz (PiS) 256 dni (8 miesięcy)
- Jan Olszewski (PC) 165 dni (6 miesięcy)
[edytuj] Długość urzędowania premierów w PRLu
- Józef Cyrankiewicz (22 lata i 6 miesięcy)
- Piotr Jaroszewicz (9 lat i 1 miesiąc)
- Wojciech Jaruzelski (4 lata i 8 miesięcy)
- Zbigniew Messner (2 lata i 10 miesięcy)
- Edward Osóbka-Morawski 563 dni (rok i 6 miesięcy)
- Bolesław Bierut (rok i 3 miesiące)
- Mieczysław Rakowski 310 dni (10 miesięcy)
- Edward Babiuch 188 dni (6 miesięcy)
- Józef Pińkowski (5 miesięcy)
- Tadeusz Mazowiecki 129 dni (4 miesiące)
- Czesław Kiszczak 22 dni
[edytuj] Długość urzędowania premierów w II RP
- Felicjan Sławoj Składkowski 1233 dni (3 lata i 4 miesiące)
- Walery Sławek (BBWR) 883 dni (2 lata i 4 miesiące)
- Józef Piłsudski 734 dni (rok i 11 miesięcy)
- Aleksander Prystor (BBWR) 713 dni (rok i 11 miesięcy)
- Władysław Grabski (NZL) 695 dni (rok i 11 miesięcy)
- Wincenty Witos (PSL "Piast") 633 dni (rok i 8 miesięcy)
- Kazimierz Bartel 481 dni (rok i 3 miesiące)
- Janusz Jędrzejewicz (PPS) 367 dni ( miesiące)
- Leon Kozłowski (BBWR) 317 dni (10 miesięcy)
- Ignacy Jan Paderewski 312 dni (10 miesięcy)
- Antoni Ponikowski (

