Nouvelle-Calédonie Nowa Kaledonia
Flaga Nowej Kaledonii Godło Nowej Kaledonii
Hymn: La Marseillaise (Marsylianka)
Język urzędowy	francuski
Stolica	Numea
Status terytorium	terytorium zależne
Zależne od	Francji
Głowa terytorium	Prezydent Nicolas Sarkozy
w jego imieniu	Wysoki Komisarz Yves Dassonville
Szef rządu	prezydent rządu Harold Martin
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	19 058 km² 18 575,5 km²
Liczba ludności (2005)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	232 258 12,5/km² osób/km²
Jednostka monetarna	frank CFP (XPF)
Rok utworzenia	1853
Strefa czasowa	UTC +11
Kod ISO 3166	NC/NCL/540
Domena internetowa	.nc
Kod samochodowy	NCL
Kod telefoniczny	+687

Nowa Kaledonia (Nouvelle Calédonie) – francuskie terytorium zależne w zachodniej części Oceanu Spokojnego, w Melanezji, około 1400 km na wschód od Australii i 1 500 km na północny zachód od Nowej Zelandii.

Spis treści 1 Geografia 2 Podział administracyjny 3 Historia 4 Gospodarka 5 Linki zewnętrzne 6 Przypisy

[edytuj] Geografia

W skład terytorium wchodzi wyspa Nowa Kaledonia wraz z przybrzeżnymi wyspami (m.in. Wyspy Lojalności, Pins, Chesterfield).

Preferowaną przez melanezyjskich ludność (określającą siebie jako Kanak) nazwą państwa, będącą w czasami w użyciu również przez tamtejszych Francuzów i pozostałych mieszkańców pochodzenia europejskiego lub azjatyckiego jest Kanaky.

Powierzchnia całego terytorium zamorskiego Nowej Kaledonii wynosi 18,6 tys. km², w tym główna wyspa - 16,8 tys. km². 179 tys. mieszkańców (1993). Stolicą terytorium jest Numea (Nouméa) w południowej części wyspy Nowa Kaledonia. Melanezyjscy Kanakowie stanowią 42,5% mieszkańców, biali 37,1%, Polinezyjczycy 11,8%. Poza tym głównie Azjaci.

Wnętrze głównej wyspy jest górzyste z najwyższym szczytem Górą Panié 1628 m n.p.m. Klimat tropikalny, opady sezonowe, 1 500 mm na Wyspach Lojalności, 2 000 na wschodnim wybrzeżu, 4 000 w górach, 1 200 na zachodzie.

Nowa Kaledonia jest pochodzenia kontynentalnego - jest fragmentem Gondwany. Najpierw 85 mln lat temu oddzieliła się od Australii, a 65 mln od Nowej Zelandii. Izolacja od gatunków powstających w innych rejonach świata, jak ssaki, spowodowała, że wyspa stała się "arką Noego" dla wielu różnorodnych, prymitywnych organizmów, głównie roślin jak np. araukaria.

Przed przybyciem ludzi żył tu m.in. Sylviornis neocaledoniae o wysokości 1,7 m i wadze 30 kg. Obecnie żyje tu 21 endemicznych ptaków, w tym kagu będący jedynym gatunkiem w rodzinie Rhynochetidae. Z 69 gatunków gadów endemicznych jest 62. Zwierzęta te są zagrożone przez sprowadzone i zdziczałe szczury, koty, psy i świnie.

[edytuj] Podział administracyjny

Nowa Kaledonia dzieli się na trzy prowincje, te zaś podzielone są na 33 gminy.

Prowincjami Nowej Kaledonii są:

• Province Sud (Prowincja Południowa) ze stolicą w Numei
• Province Nord (Prowincja Północna) ze stolicą w Koné
• Province des îles Loyauté (Prowincja Wysp Lojalności) ze stolicą w Lifou

[edytuj] Historia

Wyspy zostały zasiedlone około 1 500 lat p.n.e. Około XI wieku przybyli tu Polinezyjczycy i wymieszali się z rdzenną ludnością. Nowa Kaledonia została odkryta przez Europejczyków w 1774 r. przez Jamesa Cooka. Nazwę swą wywodzi od łac. nazwy Szkocji - Caledonia - zgodnie z powszechną niegdyś praktyką nazywania nowo odkrytych terytoriów (a także - nowo budowanych osad) tak jak terytoria i miejsca już istniejące. Od 1853 stanowiła posiadłość francuską. W latach 1864-94 istniała tu kolonia karna, gdzie deportowano wielu skazanych komunardów. W czasie II wojny światowej była ważną bazą wojsk alianckich na Pacyfiku. Od 1946 uznana za terytorium zamorskie Francji. W latach 80. doszło do licznych zatargów z Francją, spowodowanych dążeniami niepodległościowymi rdzennej ludności. W 1988 roku podpisano porozumienie o odłożeniu na 10 lat kwestii referendum nad przyszłym statusem politycznym terytorium. W roku 1998 Nowa Kaledonia, przyjmując status terytorium zamorskiego (fr. territoire d'outre mer), weszła zarazem w związek wolnego stowarzyszenia państw z Francją. Nowa Kaledonia jest obecnie w pełni samodzielna administracyjnie, lecz posiada reprezentantów w parlamencie francuskim.

[edytuj] Gospodarka

Na Nowej Kaledonii znajdują się bardzo bogate złoża rud niklu (ok. 12% światowego wydobycia - 3. miejsce w świecie i 1/4 światowych zasobów) i kobaltu (ok. 8% światowego wydobycia - 4. miejsce). Dużym ośrodkiem hutnictwa niklu jest Numea. Eksploatacja surowców mineralnych przyczyniła się jednak do degradacji środowiska w wielu miejscach wyspy. Poza terenami przemysłowymi rozwija się turystyka - ok. 100 tys. turystów rocznie.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Nowa Kaledonia - zdjęcia i informacje na temat wysp i mieszkańców Nowej Kaledonii

[edytuj] Przypisy

p • d • e Terytoria zależne Francji Departamenty zamorskie Gwadelupa (971) • Martynika (972) • Gujana Francuska (973) • Reunion (974) Zbiorowości zamorskie Saint-Pierre i Miquelon (975) • Majotta (985) • Wallis i Futuna (986) • Polinezja Francuska (987) • Saint-Barthélemy • Saint-Martin Nowa Kaledonia Nowa Kaledonia (988) Terytoria bez stałej ludności Francuskie Terytoria Południowe i Antarktyczne (984) • Clipperton Zobacz też: Podział administracyjny Francji

p • d • e Państwa w Australii i Oceanii Państwa Australia • Fidżi • Kiribati • Mikronezja • Nauru • Nowa Zelandia • Palau • Papua-Nowa Gwinea • Samoa • Tonga • Tuvalu • Vanuatu • Wyspy Marshalla • Wyspy Salomona Terytoria zależne Baker • Clipperton • Guam • Howland • Jarvis • Johnston • Kingman • Mariany Północne • Midway • Niue • Norfolk • Nowa Kaledonia • Palmyra • Pitcairn • Polinezja Francuska • Samoa Amerykańskie • Tokelau • Wake • Wallis i Futuna • Wyspa Bożego Narodzenia • Wyspy Ashmore i Cartiera • Wyspy Cooka • Wyspy Kokosowe • Wyspy Morza Koralowego Integralne części państw położonych poza Australią i Oceanią Hawaje (część Stanów Zjednoczonych)• Papua, Papua Zachodnia (część Indonezji)• Wyspa Wielkanocna, Sala y Gómez (część Chile)• Ogasawara Shotō, Minami Tori-shima, Okino Tori-shima, Kazan Rettō (część Japonii)