Kognitywistyka

Brak wersji przejrzanej

Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi.
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować
Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

Kognitywistyka - dziedzina nauki zajmującą się zjawiskami dotyczącymi działania umysłu, w szczególności ich modelowaniem. Na jej określenie używane są też pojęcia nauki kognitywne (ang. Cognitive Science), bądź nauki o poznaniu.

Kognitywistyka jest nauką multidyscyplinarną, znajduje się na pograniczu dziedzin psychologii poznawczej, neurologii, filozofii umysłu, sztucznej inteligencji oraz lingwistyki (lingwistyka kognitywna).

Główne obszary badawcze w obrębie tej dziedziny to reprezentacja wiedzy, język, uczenie się, myślenie, percepcja, świadomość, podejmowanie decyzji oraz inteligencja (inteligencja kognitywna).

Spis treści

1 Historia

[edytuj] Historia

Konferencja MIT- 11 wrzesień 1956 (m.in. Shannon, Newell i Simon, Chomsky, Miller) : "dzień,w którym kognitywistyka wyskoczyła z łona cybernetyki i stała się szanowanym, interdyscyplinarnym przedsięwzięciem realizowanym na swój własny rachunek" (George Miller, 1979).

Kognitywistyka jako samodzielna dziedzina nauki wyodrębniła się w roku 1975 w Stanach Zjednoczonych. W roku 1976 zaczęto wydawać kwartalnik Cognitive Science. Program badaczy kognitywistyki został przedstawiony w tym samym roku przez Allena Newella oraz Herberta Simona w artykule Informatyka jako badania empiryczne.

[edytuj] Pierwsza rewolucja wiedzy o poznaniu i powstanie psychologii empirycznej

Thomas Hobbes - umysł jako kalkulator
David Hume- próba stworzenia mechaniki umysłu (na wzór Newtonowskiej mechaniki klasycznej)
powstanie psychofizyki ( Wundt, Weber,Fechner, Helmholtz)
behawioryzm (Watson)

[edytuj] Druga rewolucja wiedzy o poznaniu i powstanie kognitywistyki

powstanie dyscyplin obliczeniowych (lata 40 i 50 XX w.)
powstanie i rozwój psychologii poznawczej (1956)
dalszy rozwój neurobiologii i narodziny neuronauki
rewolucja poznawcza w językoznawstwie (Chomsky)

[edytuj] Cele

Celami kognitywistyki są:

wyjaśnienie procesów myślowych,
ich symulacja komputerowa,
rozwój różnych inteligentnych urządzeń.

[edytuj] Działy kognitywistyki

Wyróżnia się też kognitywistykę symboliczną i subsymboliczną.

[edytuj] Kognitywistyka symboliczna

Kognitywistyka symboliczna koncentruje się na modelowaniu świadomych i abstrakcyjnych procesów myślowych, samoświadomości (metakognitywistyka, ang: metacognition), kognitywnym podejmowaniu decyzji (cognitive decision-making) i inteligencji socjokognitywistycznej/kognitywnej jako uniwersalnej własności jednostki, grupy, organizacji ludzkich i robotów. Tego typu działalność prowadzi do rozwoju nowego podejścia integrującego paradygmaty teorii systemów, inżynierii, nauk społecznych i kognitywistyki, tzw. inżynierii socjokognitywistycznej (lub socio-kognitywistycznej) rozwijanej przez A.M. Gadomskiego w ramach meta-teorii TOGA.

Jednym z ważnych, a nierozwiązanych jeszcze wystarczająco problemów kognitywistyki jest definicja świadomości, czyli zdolności syntezy i myślenia o własnym myśleniu.

[edytuj] Kognitywistyka subsymboliczna

Kognitywistyka subsymboliczna bazuje głównie na wyjaśnianiu procesów myślowych w mózgu ludzkim opartych na funkcjonowaniu sieci neuronowych. Coraz popularniejszym paradygmatem kognitywistyki subsymbolicznej staje się nauka, w której łączy się wzorce i modele pochodzące z tradycyjnych nauk o poznawaniu, psychologii, neurobiologii i wielu innych subdyscyplin nauk przyrodniczych.

Jednym z najbardziej znanych specjalistów w tej dziedzinie w Polsce jest Włodzisław Duch, pracujący w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu.

[edytuj] Kognitywistyka w Polsce

[edytuj] Toruń

Historia kognitywistyki w Polsce zaczęła się w Toruniu i koncentrowała wokół naukowców z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Pionierami byli głównie prof. Urszula Żegleń, prof. Włodzisław Duch, prof. Jerzy Perzanowski, prof. Max Urchs i prof. Bronisław Siemieniecki, filozofka, informatyk, logicy i pedagog. 15 maja 2001 na II Krajowej Konferencji "Technologia informacyjna w zmieniającej się edukacji", która odbyła się w Toruniu, powołano do życia Polskie Towarzystwo Kognitywistyczne. UMK wydaje także pierwsze pismo poświęcone tej dziedzinie nauki, Kognitywistyka i Media w Edukacji. Równolegle do tych działań na studiach filozoficznych utworzono specjalizację kognitywno-ontologiczną. Pod koniec lat 90. na toruńskiej uczelni odbywały się cykliczne "Konwersatorium kognitywne", wykłady organizowane przez redakcję czasopisma Open Systems and Information Dynamics oraz Katedrę Logiki, a obecnie zajęcia z zakresu kognitywistyki prowadzi m.in. dr Tomasz Komendziński (lingwistyka kognitywna, poznanie ucieleśnione, teoria poznania, neurofenomenologia). W Toruniu odbywa się co roku krajowy zjazd członków Towarzystwa, połączony z tematyczną konferencją.

W roku akademickim 2009/10 na Wydziale Humanistycznym UMK zostaną uruchomione dwustopniowe studia na kierunku kognitywistyka. Toruń będzie drugim ośrodkiem w Polsce, po Poznaniu, prowadzącym te studia.

[edytuj] Poznań

W ostatnich latach centralnym ośrodkiem polskiej kognitywistyki stał się Poznań, gdzie na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza (w Instytucie Psychologii) prowadzone są jak dotąd (patrz wyżej) jedyne w Polsce studia kognitywistyczne (w roku akademickim 2008/09 kierunek ten ukończą pierwsi absolwenci).