Kaplica Skotnickich na Wawelu
Kaplica św. Wawrzyńca w Krakowie nr rej. A7 (nr rej. Wzgórza Wawelskiego) |
|
 Pomnik nagrobny Michała Skotnickiego |
|
| Data budowy | 1339 rok |
| Wyznanie | Kościół katolicki |
| Parafia | Parafia archikatedralna św. Stanisława BM i św. Wacława w Krakowie |
| Rodzaj | Kaplica |
| Wezwanie | świętego Wawrzyńca |
| Budulec | cegła |
| Obecnie | istnieje |
Kaplica Skotnickich, zwana także Skarszewskiego, pod wezwaniem świętego Wawrzyńca – jedna z dziewiętnastu kaplic Katedry Wawelskiej. Znajduje się w północnym ramieniu ambitu, pomiędzy kaplicami Zebrzydowskiego, a Lipskich.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Obiekt zbudowano w 1339 roku sumptem Jarosława Bogorii Skotnickiego – archidiakona krakowskiego, a późniejszego arcybiskupa gnieźnieńskiego. 16 września 1623 roku biskup Marcin Szyszkowski wysłał list do kapituły, w którym napisał o swoim zamiarze przebudowania kaplicy na swoje mauzoleum, łącząc ją z sąsiednią – późniejszą kaplicą Lipskich. Oto jego treść:
|
Myśląc wczas gdzieby ciało moje po śmierci odpoczywać miało, upatrowałem w kościele krakowskim locum magis desertum et deformatum, abym go nową structurą przyozdobić mógł, żeby tak pięknemu kościołowi i ta cząstka zaniedbana korespondować mogła i znalazłem miejsce owo dwu kaplic między Zebrzydowskiego a Maciejowskiego bardzo zaniedbane i prawie opuszczone. Te dwie kaplice chciałbym w jedną złączyć i łożywszy na to koszt według potrzeby, jako najlepiej ozdobić.
|
Po rezygnacji ze swoich planów, projektu przerobienia budowli podjął się scholastyk kapitulny Stanisław Skarszewski – krewny biskupa oraz oficjał Jan Zerzyński. Do odnawiania obiektu zabrano się pod koniec 1623 roku, a roboty ukończono w 1625 roku. Po śmierci Skarszewskiego przybyło jego epitafium, które sprawił Mikołaj Skarszewski – stolnik sandomierski. W 1636 roku kanonik Jan Skarszewski ufundował nowy ołtarz drewniany z czterema kolumnami i obrazem Jezus Ukrzyżowany. Kaplica uległa kolejnej przebudowie w XVIII i XIX wieku na grobową dla Michała Skotnickiego.
[edytuj] Architektura
Do kaplicy wiedzie barokowy portal. Półkoliście zamknięty otwór wejściowy flankują dwa pilastry. Na belkowaniu usytuowany jest przerywany przyczółek, zwinięty do środka w woluty oraz nasada z owalnym oknem, nad którą widnieje krzyż. W odrzwiach umiejscowiona jest ażurowa krata brązowa z 1626 roku. Na niej zawieszono miedzianą tablicę w kształcie tarczy z napisem inskrypcyjnym i herbami Janina, Rawicz, Ciołek i Kosy. O odnowicielu obiektu niegdyś informowała drewniana tabliczka, zwieszona na kracie, opatrzona napisem Capella Skarszeviana. Późnobarokowy ołtarz opatrzony jest w obraz Hołd Pasterzy pędzla Walentego Janowskiego z 2. połowy XVIII wieku. W kaplicy znajduje się również epitafium Skarszewskiego, wykonane z czarnego marmuru i brązu. Tablica ta składa się z portretu zmarłego i części inskrypcyjnej oraz kolumn. Inne epitafium wspomina Jakuba Górskiego – rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego. Pod oknem umieszczono brązową, renesansową płytę nagrobną Tomasza Różnowskiego, kanonika katedralnego. W obiekcie usytuowany jest także klasycystyczny nagrobek malarza Michała Skotnickiego, autorstwa Stefana Ricciego.
[edytuj] Bibliografia
- Kuczman Kazimierz: Wzgórze Wawelskie. Przewodnik. Wydanie 2 Kraków 1988
- Rożek Michał: Krakowska katedra na Wawelu. Przewodnik dla zwiedzających. Wydanie 3 Kraków 1989
- Rożek Michał: Katedra wawelska w XVII wieku. Wydanie 1. Kraków 1979 ISBN 83-08-00189-X