Języki helleńskie - rodzina językowa w obrębie języków indoeuropejskich. Języki helleńskie wywodzą się ze wspólnego przodka (prajęzyka) - języka protohelleńskiego. Jedyne dwa zaświadczone starożytne języki helleńskie - starogrecki i macedoński - zaliczane są wraz z językami iliryjskim, trackim, frygijskim i dackim do postulowanej paleobałkańskiej ligi językowej. W dużej części opracowań rodzina helleńska w ogóle nie jest wyróżniana, a wszystkie podane w poniższym zestawieniu etnolekty uznawane są za odmiany języka greckiego, izolowanego w obrębie rodziny indoeuropejskiej.

[edytuj] Klasyfikacja języków helleńskich

Poniżej przedstawiono schemat klasyfikacji genetyczno-systematycznej języków helleńskich

języki indoeuropejskie

• języki helleńskie

• staromacedoński †
• język grecki

mykeński †

starogrecki †

greka archaiczna †

greka klasyczna †

dialekt attycki †

dialekt joński †

dialekt dorycki †

dialekt eolski †

dialekty arkadyjsko-cypryjskie †

koine †

średniogrecki †

nowogrecki

demotyk

katharewusa

nowogrecki cypryjski

Często wśród dialektów języka nowogreckiego wymienia się też języki:

cakoński

griko

pontyjski

kapadocki

Osobne stanowisko w rodzinie helleńskiej zajmuje język jewanik, wywodzący się z greki koine i pozostający pod silnym wpływem języka hebrajskiego. Język ten używany był przez diasporę żydowską aż do końca XX wieku.

[edytuj] Rozwój języków helleńskich

Poniżej przedstawiono uproszczony schemat historii rozwoju języków helleńskich:

protohelleński†
├─>staromacedoński †
├─>mykeński †
    ├─>greka archaiczna †
        ├─>greka klasyczna †
            ├─>koine †
            │   ├─>średniogrecki † (greka bizantyjska)
            │   │    ├─>kapadocki[1]
            │   │    ├─>nowogrecki (demotyk, katharewusa[2], cypryjski i inne)
            │   ├─>pontyjski[3]
            │   ├─>jewanik †[4]
            ├─>cakoński[5]
            ├─>griko[6]
           

1. ↑ Istniał już w XII wieku (przez ponad dwieście lat równolegle do greki bizantyjskiej, z której się wywodzi).
2. ↑ Język sztuczny, używany dawniej tylko w kontekstach oficjalnych (dokumentach urzędowych, wiadomościach, polityce). Luźno oparty na grece klasycznej i dialektach mówionych języka nowogreckiego.
3. ↑ Wywodzi się z koine i dialektu jońskiego greki klasycznej, przez wieki pod silnym wpływem greki bizantyjskiej i języka tureckiego.
4. ↑ Wywodzi się z koine okresu hellenistycznego (z zapożyczeniami z języka hebrajskiego), należy do języków żydowskich. Wymarły w końcu XX w.
5. ↑ Wywodzi się z dialektu doryckiego greki klasycznej, przez wieki pod silnym wpływem kolejno koine, greki średniowiecznej i języka nowogreckiego.
6. ↑ Wywodzi się z dialektu doryckiego greki klasycznej, przez wieki pod silnym wpływem najpierw łaciny, później języka włoskiego.

p • d • e Rodziny języków indoeuropejskich języki anatolijskie • języki bałtyckie • języki celtyckie • języki germańskie • języki helleńskie • języki ilirskie • języki indyjskie • języki irańskie • języki italskie • języki słowiańskie • języki tocharskie • języki tracko-ormiańskie