Hipostaza – termin wywodzący się od greckiego hypóstasis - to co pod spodem, podstawa. W filozofii Plotyna jest to byt wyemanowany z Absolutu. Filozofia chrześcijańska przejęła ten termin, oznacza ona tutaj każdą z trzech Osób Trójcy Świętej pojmowaną jako różny od pozostałych podmiot.

W katolickim rozumieniu (w sensie tego słowa używanym przed Wielką schizmą z 1054 r.) Trójca jest jednym Bogiem, jedną istotą. Ontycznie, a więc jako "byt", substancja, Trójca jest jednością, jednym Bogiem, nie ma trzech substancji, trzech bogów. Ojciec i Syn i Duch Święty są "współistotni" - (grec. homoousioi), gdzie ousia to substancja, byt, istota. (por. Credo Nicejsko-Konstantynopolskie). Są natomiast oddzielnymi hipostazami, czyli podmiotami, osobami. Ta prawda wykracza poza ziemskie prawa logiki. Jak stwierdził prawosławny teolog Paul Evdokimov za P. Florenskim: prawda o współistotności [Osób Trójcy] odsłania np. śmiercionośny bezruch prawa tożsamości: «A» jest «A», «A» nie jest «nie-A». ^[1].

Pojęcie to zbliżone jest do pojęcia osoby prosopon; które jednak jest unikane w teologii, gdyż pierwotnie oznaczało maskę i wydawało się opierać na pozorach i czymś fikcyjnym.

Sobór w Chalcedonie usankcjonował w 451 r. termin hipostaza, stwierdzając istnienie w Chrystusie jednej jedynej hipostazy-osoby w dwóch naturach (→ unia hipostatyczna).

Termin ten prowadzi także do zrozumienia tajemnicy Trójcy Świętej, pozwalając na odróżnienie jedynej substancji (natury) Boga od trzech hipostaz (osób): Ojca, Syna i Ducha Świętego.

Hipostaza ma też w filozofii znaczenie ogólne – oznacza pojęcie abstrakcyjne, lub ogólne uznane za konkretny byt jednostkowy (na przykład idealna prosta w matematyce, która miałaby istnieć w naszym świecie), oraz potoczne – jest to wszelki przedmiot fikcyjny uznany za istniejący (na przykład czarodziejska różdżka).

[edytuj] Przypisy

1. ↑ Por. Kobieta i zbawienie świata, Poznań 1991, W drodze, s. 19

[edytuj] Zobacz też:

• Kościoły chalcedońskie
• Monofizytyzm