Miasto Norymberga używa dwóch różnych herbów, wielkiego i małego.

Stosowanie, w zależności od okazji, różnych wersji herbu, zwykle wielkiego, średniego i małego, różniących się zazwyczaj zastosowaniem elementów zewnętrznych herbu jest bardzo często spotykane, zwłaszcza w heraldyce miejskiej , terytorialnej i państwowej. Ewenementem w przypadku herbu Norymbergi jest przyjęcie całkiem różnych herbów jako herbu wielkiego i małego. Genezy używania dwóch herbów szukać należy prawdopodobnie w wizerunkach na dawnych pieczęciach miasta, odmiennych na awersie i na contrasigillum^[1]

Spis treści 1 Herb wielki 2 Herb mały 3 Herby Norymbergi w heraldyce powiatu 4 Herby dzielnic Norymbergi 5 Przypisy 5.1 Literatura

[edytuj] Herb wielki

Opis herbu: W błękitnym polu złoty orzeł z ukoronowaną królewską głową barwy naturalnej.

Herb wywodzi się od wizerunku z wielkiej pieczęci Norymbergi, wzmiakowanej w 1240. Najstarsze odciski pieczęci znaner są od 1254. Pieczęć wewnątrz napisu w otoku SIGILLVM VNIVERSITATIS CIVIVM DE NURENBERCH przedstawiała orła z głową królewską, jako symbol Rzeszy. Następna pieczeć wielka miasta pochodzi z 1368 i była stosowana do upadku Świętego Cesarstwa w 1806.

Od XV w. zaczęły się pojawiać wizerunki i opisy herbu Norymbergi z głową kobiecą, często z biustem, zamiast głowy króla. Tak zmienione godło kojarzone było często z harpią i określane jako Jungfrauenadler (niem. Panieński orzeł).

Norymberski humanista Konrad Celtis (1459-1508) żartobliwie krytykował tę feminizację godła herbowego, jako symbol pantoflarstwa norymberczyków. Bardziej racjonalne wyjaśnienia próbowano znaleźć w Pannie, znaku Zodiaku Norymbergi, lub symbolice dziewictwa, jako, że miasto niegdy nie zostało zdobyte.

W 1936 przywrócono godło z ukoronowaną głową, w barwach herbu z 1484, orzeł złoty, głowa męska barwy naturalnej ze zlotymi wlosami i takąż koroną, i w tej wersji herb wielki Norymbergi jest używany, jako dostojniejszy, przy szczególnych okazjach i na wielkiej pieczęci miasta do dziś.

[edytuj] Herb mały

Opis herbu: W tarczy dwudzielnej w słup, w polu pierwszy złotym pół czarnego dwugłowego orła, z czerwonym językiem i z uzbrojeniem zlotym^[2], drugie pięciokrotnie dzielone w prawy skos przemiennie srebrny i czerwony.

Herb wywodzony bywa z wizerunku tarczy z trzema pasami odbijanego jako contrasigillum pieczęci wielkiej w latach 1256 - 1286. W latach 1346 - 1349 contrasigillum przedstawiało ukoronowaną literę "N". Od 1260 stosowany jest herb miasta przestawiający pięciokrotnie prawoskośnie dzieloną tarczę, przemiennie czerwoną i srebrną. Uważa się to za nawiazanie do przemiennie srebrnej i czerwonej bordiury w herbie Burgrabiów Norymbergi, używanej od 1240, a także nawiązanie do ogólnych barw cesarstwa i Frankonii.

Od 1350 stosowany jest herb dwudzielny, z połową cesarskiego orła, z lewej pięciokrotnie prawoskośnie dzielony. Rok później stosowano z lewej sześciokrotny podział, i z biegiem lat ilość podziałów (od 4 do 6) jak i kolejność kolorów bywały wielokrotnie zmieniane. Herb mały jest stosowany od 1513 na pieczęciach władz miasta i urzędników miejskich. Ponownie został zatwierdzony, jako herb mały, wraz z herbem wielkim w 1936, potwierdzony w 1961 i jest używany obecnie.

Z herbu małego wywodzi się flaga miejska Norymbergi, dwa poziome pasy równej szerokości, czerwony u góry, biały u dołu.

[edytuj] Herby Norymbergi w heraldyce powiatu

Nawiązanie do herbu małego Norymbergi występuje (najczęściej przez zastosowanie prawośkośnych srebrych i czerwonych pasów) w herbie powiatu Norymbergi (niem. Landkreis Nürnberger Land i w herbach kilku miast tego powiatu ( Alfeld (Bawaria), Henfenfeld, Neunkirchen am Sand, Offenhausen, Ottensoos, Reichenschwand, Simmelsdorf, Vorra. Pełny herb mały występuje na małych tarczach w herbach miast Altdorf bei Nürnberg, Engelthal, Lauf an der Pegnitz , i w tarczy trójdzielnej w herbie Velden.

Herb wielki Norymbergi znalazł się jedynie w górnym polu dwudzielnego herbu miasta Leinburg.

Elementy herbu malego lub cały herb w małych tarczach lub herbach zlozonych występuja oczywiscie w wielu herbach korporacyjnych zwiazanych z miastem. Herb w tarczy sercowej jest umieszczony w herbie korporacji norymberskiej studenckiej Cimbria, założonej w 1913^[3] , w drugim polu tarczy trójdzielnej herbu korporacji Teutonia (założona w 1920)^[4] a nawiązanie do herbu malego (skosy) w drugim polu, i wielkiego (Jungfrauenadler ) w polu czwartym występuje w herbie klubu szermieczego Schwertbund Nurmberg^[5].

[edytuj] Herby dzielnic Norymbergi

Niektóre z przyłączanych do rozrastającej się Norymbergi z biegiem lat miejscowości zachowało swoje własne herby, używane obecne jako herby dzielnic. Własne herby zachowały Boxdorf, Brunn, Fischbach bei Nürnberg, Großgründlach, Katzwang, Kornburg.

herb dzielnicy Katzwang

herb dzielnicy Fischbach

herb dzielnicy Kornburg

Przypisy

[edytuj] Literatura

• Gert Oswald: Lexikon der Heraldik, Bibliographisches Institut, Leipzig, 1984, ISBN 3-411-02149-7
• Michael Diefenbacher, Rudolf Endres: Stadtlexikon Nürnberg, Nürnberg, W. Tümmels Verlag, 2000, ISBN 3-921590-69-8