Metr
| metr (m) | |
| Nazwa | metr |
| Symbol | m |
| Układ | SI |
| Wymiar | [m] |
| Opisywane wielkości fizyczne | długość, szerokość, odległość, droga, grubość |
| Typowe symbole wielkości | l, L, x, s, w |
| w jednostkach układu SI | podstawowa |
| w jednostkach układu CGS |  |
| w jednostkach anglosaskich |  |
| Pochodzenie nazwy | gr. μέτρον (métron) - miara |
Metr to jednostka podstawowa długości w układach: SI, MKS, MKSA, MTS, oznaczenie m. Metr został wynaleziony 26 marca 1791 roku we Francji, ze względu na potrzebę korzystania z dziesiętnego systemu miar[potrzebne źródło]. W myśl definicji zatwierdzonej przez XVII Generalną Konferencję Miar i Wag w 1983 jest to odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 s.
Poprzednio metr zdefiniowany był jako:
- (1795 - 1889) długość równa 10-7 długości mierzonej wzdłuż południka paryskiego od równika do bieguna. Na podstawie tej definicji wykonano platynoirydowy wzorzec metra. W trakcie powtórnych pomiarów stwierdzono różnice między wzorcem a definicją. Wzorzec przechowywany jest w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Sèvres koło Paryża.
- (1889 - 1960) I Generalna Konferencja Miar (1889) określiła metr jako odległość między odpowiednimi kreskami na wzorcu, równą 0,999914 · 10-7 połowy południka ziemskiego.
- (1960 - 1983) XI Generalna Konferencja Miar (1960) zdefiniowała metr jako długość równą 1 659 763,73 długości fali promieniowania w próżni odpowiadającego przejściu między poziomami 2p10 a 5d5 atomu 86Kr (kryptonu 86).
Inne jednostki długości: angstrem, cal, jard, mikron, mila, parsek, rok świetlny, sążeń, stopa, wiorsta.
[edytuj] Przedrostki SI
Wielokrotności i podwielokrotności jednostki (wyróżniono najczęściej używane):
| Wielokrotności | Podwielokrotności | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Mnożnik | Nazwa | Symbol | Mnożnik | Nazwa | Symbol | |
| 100 | metr | m | ||||
| 101 | dekametr | dam | 10–1 | decymetr | dm | |
| 102 | hektometr | hm | 10–2 | centymetr | cm | |
| 103 | kilometr | km | 10–3 | milimetr | mm | |
| 106 | megametr | Mm | 10–6 | mikrometr | µm | |
| 109 | gigametr | Gm | 10–9 | nanometr | nm | |
| 1012 | terametr | Tm | 10–12 | pikometr | pm | |
| 1015 | petametr | Pm | 10–15 | femtometr | fm | |
| 1018 | eksametr | Em | 10–18 | attometr | am | |
| 1021 | zettametr | Zm | 10–21 | zeptometr | zm | |
| 1024 | jottametr | Ym | 10–24 | joktometr | ym | |
Wielokrotności wyższe niż kilometr są praktycznie nieużywane. Do opisywania odległości w skali astronomicznej stosuje się raczej tysiące i miliony kilometrów lub jednostki pozaukładowe: rok świetlny, parsek, jednostka astronomiczna.
Najmniejszą praktycznie używaną podwielokrotnością jest nanometr. Mniejszych jednostek używa się głównie w fizyce kwantowej.