Gustaw Holoubek
Data i miejsce urodzenia	21 kwietnia 1923 Kraków
Data i miejsce śmierci	6 marca 2008 Warszawa
Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Profil w bazie IMDb
Profil w bazie filmpolski.pl

Gustaw Holoubek (ur. 21 kwietnia 1923 w Krakowie, zm. 6 marca 2008 w Warszawie) – polski aktor teatralny i filmowy, reżyser i pedagog, dyrektor teatrów, prezes SPATiF, członek Polskiej Akademii Umiejętności, poseł na Sejm PRL VII i VIII kadencji, senator I kadencji.

Spis treści 1 Życiorys 2 Życie prywatne 3 Nagrody i odznaczenia 4 Wybrana filmografia 5 Książki 6 Publikacje o Gustawie Holoubku 7 Przypisy 8 Źródła

[edytuj] Życiorys

Był jedynym dzieckiem Czecha, który osiedlił się w Polsce po I wojnie światowej, żeniąc się z owdowiałą Polką z Krakowa.

W 1939 na ochotnika zaciągnął się do wojska i uczestniczył w kampanii wrześniowej. Był jeńcem w obozach w Magdeburgu i Toruniu. Został zwolniony w 1940, wcześniej w niewoli zachorował na gruźlicę. Do 1945 pracował w krakowskiej gazowni.

Po wojnie ukończył w 1947 studia w Państwowym Studiu Dramatycznym w Krakowie (przekształconym później w PWST). Wcześniej uczęszczał do I Liceum Ogólnokształcącego im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie. W teatrze zadebiutował 1 marca 1947 rolą Charysa w Odysie u Feaków w Starym Teatrze. W latach 1949-1956 pracował jako kierownik artystyczny, reżyser i aktor Teatru Śląskiego w Katowicach.

Był wykładowcą Akademii Teatralnej w Warszawie. Przez wiele lat pełnił funkcję dyrektora Teatru Dramatycznego w Warszawie, został odwołany w styczniu 1983 z powodu konfliktu z ówczesnymi władzami.

W filmie zadebiutował rolą Feliksa Dzierżyńskiego w Żołnierzu zwycięstwa w 1953. Łącznie zagrał w ok. 50 filmach, m.in. Pętli, Pożegnaniach, Rękopisie znalezionym w Saragossie, Sanatorium pod Klepsydrą Wojciecha Jerzego Hasa, Prawie i pięści, Klubie profesora Tutki (jako prof. Tutka), Marysi i Napoleonie, Lawie Tadeusza Konwickiego. Był reżyserem jednej z nowel w filmie Spóźnieni przechodnie, a także reżyserem i scenarzystą filmowej wersji Mazepy.

W 1967 zagrał rolę Gustawa-Konrada w przedstawieniu Dziady, reżyserowanym przez Kazimierza Dejmka w Teatrze Narodowym. Zdjęcie tego przedstawienia z afisza w 1968 było przyczyną demonstracji studenckich i zapoczątkowało wydarzenia Marca 1968.

W 1976 i 1980 uzyskiwał mandat posła na Sejm PRL. W 1982 po wprowadzeniu stanu wojennego zrzekł się mandatu. W latach 1989-1991 był senatorem I kadencji wybranym z ramienia Komitetu Obywatelskiego, w trakcie kadencji przeszedł do Unii Demokratycznej. Od 1992 do 1993 zasiadał w Radzie ds. Kultury przy Prezydencie RP Lechu Wałęsie.

Od 1994 był członkiem Polskiej Akademii Umiejętności. Współpracował z miesięcznikiem psychologicznym "Charaktery".

12 marca 2008 został pośmiertnie odznaczony przez prezydenta RP Orderem Orła Białego w uznaniu znamienitych zasług dla kultury polskiej, za wybitne osiągnięcia w pracy artystycznej i dydaktycznej^[1].

Pochowany 12 marca 2008 na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

[edytuj] Życie prywatne

Był mężem aktorek Danuty Kwiatkowskiej i Marii Wachowiak^[2]. W 1973 został mężem aktorki Magdaleny Zawadzkiej. Ojciec Ewy, Magdaleny i Jana Holoubka, operatora filmowego.

Był wieloletnim kibicem klubu piłkarskiego Cracovia^[3].

[edytuj] Nagrody i odznaczenia

• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 1953
• Order Sztandaru Pracy II klasy – 1954
• Medal 10-lecia Polski Ludowej – 1955
• Odznaka 1000-lecia – 1967
• Medal Komisji Edukacji Narodowej – 1973
• Medal 30-lecia Polski Ludowej – 1974
• Order Sztandaru Pracy I klasy – 1977
• Odznaczenie za zasługi dla Warszawy – 1977
• Nagroda im. Aleksandra Zelwerowicza, przyznawana przez redakcję miesięcznika "Teatr" z okazji jubileuszu 50-lecia czasopisma.
• Medal 400-lecia stołeczności Warszawy – 1997
• Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski – 1998
• Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski – 2003
• Złoty Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis – 2005
• Order Orła Białego (pośmiertnie) – 2008

[edytuj] Wybrana filmografia

• 1953: Żołnierz zwycięstwa (reż. Wanda Jakubowska)
• 1955: Błękitny krzyż (reż. Andrzej Munk)
• 1956: Tajemnica dzikiego szybu (reż. Wadim Berestowski)
• 1957: Pętla (reż. Wojciech Jerzy Has)
• 1958: Pożegnania (reż. Wojciech Jerzy Has)
• 1959: Wspólny pokój (reż. Wojciech Jerzy Has)
• 1961: Historia żółtej ciżemki (reż. Sylwester Chęciński)
• 1962: Gangsterzy i filantropi (reż. Jerzy Hoffman)
• 1962: Spóźnieni przechodnie (reż. Jerzy Antczak)
• 1962: Trio (reż. Jerzy Gruza)
• 1964: Prawo i pięść (reż. Jerzy Hoffman, Edward Skórzewski)
• 1964: Rękopis znaleziony w Saragossie (reż. Wojciech Jerzy Has)
• 1964: "Awatar", czyli zamiana dusz (reż. Janusz Majewski)
• 1965: Salto (reż. Tadeusz Konwicki)
• 1966: Klub profesora Tutki (reż. Andrzej Kondratiuk)
• 1966: Marysia i Napoleon (reż. Leonard Buczkowski)
• 1966: Odwiedziny o zmierzchu (reż. Jan Rybkowski)
• 1967: Fatalista (reż. Stanisław Lenartowicz)
• 1969: Sól ziemi czarnej (reż. Kazimierz Kutz)
• 1970: Dzięcioł (reż. Jerzy Gruza)
• 1970: Pejzaż z bohaterem (reż. Włodzimierz Haupe)
• 1971: Jak daleko stąd, jak blisko (reż. Tadeusz Konwicki)
• 1973: Sanatorium pod klepsydrą (reż. Wojciech Jerzy Has)
• 1975: Mazepa (reż. Gustaw Holoubek)
• 1977: Pokój z widokiem na morze (reż. Janusz Zaorski)
• 1978: Szpital Przemienienia (reż. Edward Żebrowski)
• 1979: Blaszany bębenek (reż. Volker Schlöndorff)
• 1981: Dziecinne pytania (reż. Janusz Zaorski)
• 1981: Limuzyna Daimler-Benz (reż. Filip Bajon)
• 1982: Nieciekawa historia (reż. Wojciech Jerzy Has)
• 1984: Zabicie ciotki (reż. Grzegorz Królikiewicz)
• 1985: Jezioro Bodeńskie (reż. Janusz Zaorski)
• 1986: Weryfikacja (reż. Mirosław Gronowski)
• 1986: Zygfryd (reż. Andrzej Domalik)
• 1988: Królewskie sny (reż. Grzegorz Warchoł)
• 1988: Niezwykła podróż Baltazara Kobera (reż. Wojciech Jerzy Has)
• 1989: Lawa (reż. Tadeusz Konwicki)
• 1994: Oczy niebieskie (reż. Waldemar Szarek)
• 1995: Awantura o Basię (reż. Kazimierz Tarnas)
• 1997: Księga wielkich życzeń (reż. Sławomir Kryński)
• 1999: Ogniem i mieczem (film, reż. Jerzy Hoffman)
• 1999: Operacja Samum (reż. Władysław Pasikowski)
• 2000: Ogniem i mieczem (serial TV, reż. Jerzy Hoffman)
• 2000: Świąteczna przygoda (reż. Dariusz Zawiślak)
• 2001: Listy miłosne (reż. Sławomir Kryński)

[edytuj] Książki

• Teatr jest światem (wespół z Andrzejem Hausbrandtem; Wydawnictwo Literackie 1986, ISBN 83-08-0120-4-3)
• Wspomnienia z niepamięci (ilustr. Kazimierz Wiśniak; Muza 1999, ISBN 83-72-0052-7-3)

[edytuj] Publikacje o Gustawie Holoubku

• Maria Czanerle, Gustaw Holoubek. Notatki o aktorze myślącym (Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe 1972)
• Gustaw Holoubek (album na 50-lecie pracy twórczej; red. Ewa Natorska, Teatr Ateneum 1997, ISBN 83-908914-0-9)
• Gustaw Holoubek czyta "Doktora Faustusa" Tomasza Manna (zawiera m.in. sylwetkę aktora; Biblioteka "Gazety Wyborczej" 2007, ISBN 978-83-60225-77-6; seria: "Mistrzowie słowa")
• Małgorzata Terlecka-Reksnis, Holoubek – rozmowy (Prószyński i S-ka 2008, ISBN 978-83-7469-753-8)

Przypisy

[edytuj] Źródła

• Gustaw Holoubek w bazie Internet Movie Database (IMDb) (en)
• Gustaw Holoubek w bazie filmpolski.pl
• Gustaw Holoubek w bazie e-teatr.pl